Kariye'nin Sırları... Müzeler,
kültür merkezleri olmalarının yanı sıra olağanüstü güzellikleri ve sırları barındıran
mekanlar...
Ziyaretçi akınına uğrayan önemli müzelerimizden biri de
İstanbul
Edirnekapı'daki Kariye Müzesi. Çevresi Turing Kurumu katkılarıyla düzenlenen Kariye,
Dünya sanat tarihinin başyapıtlarından biri sayılan mozaik ve fresklerin yanı
sıra, bazı sırları da barındırıyor. Müzenin "Apsis" denilen mekanın yan duvarında
bulunan mermer plaka, bugün görenleri hayrete düşürmekte. Mermer plakada milyonlarca
yıl önce yaşamış bir deniz canlısının fosili bulunuyor! Mermerde fosil oluşumu
ise, çok çok ender görülüyor. Mısır ve Teselya'dan getirilen mermerlerin kaplama
olarak kullanılan Kariye Müzesi'nde diğer bir ilgi odağı ise giriş kapısı altında
dört yapraklı yonca biçiminde düzenlenen mermer. Kariye Müzesi'nin birinci giriş
holündeki düğün sahnesi mozaiğinde, güğüm taşıyan bir figürün üstünde Arap rakamlarıyla
yazılmış bir tarih göze çarpıyor. Bir Hiristiyan mabedinde rastlanan bu tarih,
görenlerin ilgisini çekerken, tarihçi ve araştırmacıların ilgisini berkliyor.
Müzenin üçüncü sırrı ise siyah figürlü mozaikler. "Şapel" denilen bölümde karşılıklı
iki mozaikteki figürlerde siyah renk kullanılması araştırmacıları şaşırtıyor.
Çünkü siyah elbiseli figürler, Hiristiyan sanatında ancak 16. yy.'da görülmeye
başlıyor. Oysa Kariye'de ki mozaikler 13.yy' ile tarihleniyor. Dolayısıyla Kariye
Müzesi, araştırmacılara
Rönesans kıvılcımlarının ilk olarak nerede çıktığı konusunda sorular çıkarıyor.
Turistlerin hayranlık duyduğu Kariye Müzesi, Ayasofya, Sultanahmet gibi, anıtsal
yapılarla mimari açıdan karşılaştırıldığında tabi ki çok mütevazi kalıyor. Ama
sanatsal zenginliği açısından yalnız onlarla değil dünyanın sayılı müze yapılarıyla
yarışıyor. Geç dönem Bizans sanatının en güzel örneklerinin sergilendiği mozaik
ve freskler Hiristiyanlık tarihi ile ilgili olayları çarpıcı biçimde tasvir ediyor.
Kariye Müzesi'nin eski İstanbul tarzında düzenlenen çevresi hediyelik eşya dükkanları,
konaklama tesis ve kafeleri çevredeki anıt ağaçları ile İstanbul'da gezi yerlerinin
vazgeçilmezleri arasında yer alıyor.
Kariye'nin
kısa tarihi
*
Kariye
sözcüğü Eski Yunanca'da "kent dışı kırsal alan anlamına gelen" Hora sözcüğünden
geliyor. Eski tarihi kaynaklarda surların dışında küçük bir kilisenin varlığından
söz ediliyor.
*
Küçük
kilisenin yerine ilk Hora manastırı Justinianus tarafından yaptırılmış.
*
Bu
günkü yapıyı 1077-1081 yıllarında İmparator I.Aleksios Kommenos'un kayınvalidesi
yaptırmış.
*
Kilise,
1204-1261 yılları arasında Haçlılar'ın Bizans'ı yağmalaması sonucu harap olmuş.
*
II.
Andronikos Dönemi'nde 1315-1320 yılları arasında onarılarak, bazı eklemelerle
bugünkü hale getirilmiş. Dünya sanat tarihinin baş yapıtları sayılan mozaik ve
fresklerde o dönemden kalma.
*
İstanbul'un
fethinden sonra kilise olarak varlığını sürdüren yapı 1511 yılında Vezir Hadım
Ali Paşa tarafından camiye dönüştürülmüş.
*
1765
yılında yapı önemli bir onarım gördü mozaikler sıva ile kapanmış.
*
Nihayet
cumhuriyet Türkiye'sinde 1948-1958 yılları arasında yapılan çalışmalarla tüm mozaik
ve freskler yeniden ortaya çıkarılarak yapının bugün müze olarak hizmet vermesi
sağlanmış.
Kitaplık
>>
Atatürk Evleri Gezi
yazarı fotoğraf sanatçısı ve gazeteci Haluk Özözlü'nün 18.200 km. yol katederek
fotoğrafladığı çok geniş kapsamlı bir çalışma. Kitabı seçkin kitapçılarda
bulabilirsiniz.
Yolumuza
çıkan bir çok karikatür benzeri olaylarla karşılaşıyor gülüyor, dehşete düşüyor,
düşünüyoruz. Bu sayfalarda günlük yaşamdan komik kesitler bulabilirsiniz.