SihirliTUR.com Geçmiþin izlerini bir fotoraf karesinde saklayan kartpostallar, anýlarýn en canlý tanýklarý olarak karþýmýza çýkýyor. Önce siyah beyaz basýlan, ardýndan olanca renkleriyle raflarda yerini alan kartpostallar, yakýn tarihe ýþýk tutmasý nedeniyle belgesel deðerler de taþýyor... 19. yüzyýlýn ortalarýnda Avrupa ve Amerika'da kullanýlan ilk kartvizitler, bugünkü kartpostallarýn atasý olarak biliniyor. Çoðunlukla arkadaþ ziyaretlerinde ve özel günlerde kullanýlan bu kartvizitin yaratýcýsý Parisli portre sanatcýsý Andre Disderiydi. Zamanla imparator III. Napolyonun kendi kartvizitinde Disteriye poz vermesinin ardýndan kartvizitler, doðum günlerinde, yortularda yakýn çevreye verilmeye baþladý. Victoria döneminde ise kartvizit amblemleri ortaya çýktý. Amerikan Savaþý sýrasýnda büyük bir pazara dönen kartvizitlerin boyutlarý büyüyerek kartpostala döndü. Birdenbire benimsenen kartpostallar, büyük bir çoðunlukla tüm dünyaya yayýlmaya baþladý. Bayramlarýn vazgeçilmeziydi... Dünyayla birlikte Türkiye'de de yaygýnlaþan kartpostallar, yýllarca bayramlarýn vazgeçilmez tebrik mesajlarýn tadý oldu. Batý geleneklerinin benimsenmesiyle, yýlbaþý ve doðum günleri gibi kutlamalara da aracýlýk etmeye baþlayan bu fotoraflý kartlar, asker ocaðýndan postalanan özlemlerin en tipik aynasý oldu. Önceleri siyah beyaz basýlan kartlarýn ön yüzlerinde çeþitli tarih ve isimlere rastlanýrken, teknoloji onlarý da deðiþtirdi, boyadý, renklendirdi, parlattý... ........................................................... Eski kartpostallara rabet çok Bugün sayýlarý hýzla artan koleksiyoncular son yýllarda kartpostallara da merak sardý. özellikle siyah beyaz ve eski olanlar sýkça el deðiþtirmeye, sergilenmeye ve arþivlenmeye baþlandý. Kartpostal müzayedelerinde Osmanlý kartpostallarý, peþinden koþulan çeþitlerin baþýnda yer alýrken, piyasayý iki haftada bir yoklayan koleksiyonerlerin, her çýkan yeni karttan ikiþer adet satýn alýp saklamasý kaçýnýlmaz oldu. Baský farklarý, renk tonlarý kartlara kolleksiyon deðeri kazandýrdý. Bunlar arasýnda turistik ülke örneklerini de biriktirerek, oldukça zengin bir arþiv oluþturanlarýn sayýsý hiç de azýmsanmayacak hale geldi. Yakýn gemiþe ýþýk tutan ve belgesel özellik taþýyan kartpostallar modaya uyup, sýk sýk çehre deðiþtirse de ülkeleri ve dönemin yaþamýný yansýtmasý açýsýndan önemli sayýlýyor. Kartpostallar için düzenlenen müzayedeler ise koleksiyonerlerin baþlýca ilgi odaðý oluyor. Minyatürler, çini desenleri, halý motifleri, antik paralar, hayvanlar, karlý noel manzaralarý, reprodksiyon kartlar bu grubun en gözdeleri. Kartpostal modasýnda nereden nereye Türkiye'de en zengin kartpostal çeþitlerinin bulunduðu Keskin Color'un sahibi, kartpostal piyasasýnýn deneyimli ismi Reþit Keskin, kartpostallara duyulan ilginin her dönem deðiþtiðini hatýrlatarak, renkli dünyanýn modasýný þöyle aktarýyor: "Yýlbaþýnda yakýn dostlara atýlan manzaralý kartlar hep ilk sýrayý alýyor. Sevdiði sanatçýnýn kartlarýný duvara asan, masasýnda seyredenlerle, daha sanatsal çizgiler taþýyan estetik kartlarý tercih edenlerin talepleri kartpostal piyasasýný da kýzýþtýrýyor..." Reþit Keskin'e göre, bir dönemin en ilgi çeken örnekleri arasýnda yer alan futbolcu, asker ve çizgi roman kartpostallarý artýk satmaz olmuþ. Nedeni ise, Rýdvan, Metin, Tanju, Hakan, Sergen gibi futbolcularý resmeden kartpostallar, takým kartlarý formalardaki reklam antlaþmalarý yüzünden problem yaratýyormuþ. Asker kartlarý ise kýyafetleri disiplinini tam yansýtmadýðý gerekesiyle piyasadan çekilmiþ. Ninja Kaplumbaðalarý, Rambo ya da Samanta Fox gibi film ya da çizgi film kahramanlarýyla, seksi kadýn yýdýzlarýn fotoðraflarýna ise neredeyse hiç ilgi kalmamýþ. Þimdi artýk þarkýcýlar, çocuk espirileri, romantik mesajlar, bebekler, þiirli kartlar çok modaymýþ. Reþit Keskin, bu kartpostallarýn yalnýzca Türkiye'de deðil, yurt dýþýnda da büyük ilgi topladýðýný ve diðer ülkelerden yüksek sayýlarda talep geldiðini söylüyor ve devam ediyor: "Özellikle Türk Cumhuriyetleri, Yugoslavya, Fransa, Almanya, Ýngiltere gibi ülkeler Türk sanat kartpostallarýna önemli miktarda sipariþ veriyorlar. Þartlarý etkileyen faktörlerin baþýnda sanatçýnýn vizyondaki filmi, yeni çýkan kaseti, hit olmuþ parçasý, klibi, televizyon proramý, diziler, festivaller neden olabiliyor". Bütün bunlara raðmen iç piyasada kartpostal satýþýnda belirli bir oranda düþme görüldüðünü belirten kartpostal firmalarý, bunun nedenlerini de "kartpostal piyasasýndaki rekabetin artmasý, bayram gezileri, cep telefonlarý mesajlarý ve internet dünyasý" olarak sýralýyorlar. Bayram ve yeni yýl dönemlerinde bir çok ailenin tatile gidiþiyle postalama alýþkanlýðýndan vazgeçmesi, internetin getirdiði yeniliklerden olan "wall paper" mesaj kartlarýnýn kullanýlmasý kartpostal geleneðinin kaybolmasýna neden oluyor. Turizmde kartpostallar Dünyanýn her yanýnda olduðu gibi, Türkiye'ye gelen turistlerin de ilk iþi, bir kartpostal seçip, arkasýna "ben burdaydým, burayý gördüm" dercesine iki satýr karalamak ve onu postalamak oluyor. Ülkemize gelen yabancý turistlerin en çok tercih ettikleri kartlarýn baþýnda Türk Bayraklý kartpostal, altý minaresinin de göründüðü Sultanahmet Camili fotoðraflý kart geliyor. Bunlarý turistik deve, çok fotoraflý parçalý diye adlandýrýlan kartpostallar, gravürler takip ediyor. Reþit Keskin, bir yenilik olarak kartpostallardaki fotoraflarý el çantalarýnýn üzerlerine bastýklarýný ve bunun turistler tarafýndan ilgi gördüðünü belirtiyor. Çantalarýn üzerindeki resimler, kartpostal dünyasýna yepyeni bir boyut kazandýrýrken, cep telefonu konulan fotoðraf baskýlý keseler, küçük ebat ipek halý motifleri de yabancýlarýn en çok satýn aldýðý ve ilgi gösterdiði turistik aný eþyalarýndan sayýlýyor. Þehir planlamaclarna düþen görevler Her kartpostalýn sýnýrlarýmýz dýþýnda Türkiye'yi tanýmayanlara ulaþtýðý düþünülürse, çekilen her fotorafýn ülkeyi tanýtmak açýsýndan yaratýðý önem bir kez daha büyüyor. Kartpostala böyle yaklaþýldýðýnda, turistik yöre ve tarihi eserlerin bulunduðu bölgelerdeki çevre düzenlemesi de gündeme geliyor. Öncelikle bu bölgelerdeki ilan, pano, direk, havada asýlý kablolar gibi görsel kirliliðe sebep olan detaylardan bir an önce kurtulmak geliyor. Örnek olarak, Ýstanbul'un Galata Kulesi veya Laleli Otellerinin çatýlarý gibi panaromik açýlar sunan noktalarýn gözden geçirilmesi, ayrýca turistlerin en çok fotoðraf çektikleri tarihi eserlerin çevresinde düzensiz uzayarak giden, seyir ve çekim imkanýný engelleyen yapýlarýn, arsalarýn peysaj mimarlarý gözetiminde temizlenmesi gerekiyor. Tüm bunlar kuþkusuz, yalnýzca kartpostal için deðil, gelen her konuk için daha özenli seyir ve fotoðraf çekim imkaný saðlayacak, ülkemizin daha doðru ve daha güzel, daha estetik görüntülerle sunulmasýný saðlayacak. Fotoraf Galerileri: 1 - 2+18 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9

sihirlitur.com 2000. Sayfalardaki tüm yazýlar ve fotoðraflar Haluk Özözlü'ye aittir, izinsiz kullanýlamaz.